STRONA GŁÓWNA
KALENDARIUM
POCZET
DYNASTIE
PREZYDENCI
GODŁA
STOLICE
WOLNE MIASTA
AUTONOMIE
Skąd się wzięła Polska?
Nieautoryzowany zapis dyskusji profesorów: Przemysława Urbańczyka, Władysława Duczko i Romana Michałowskiego (z programu TV Historia, Macieja Zakrockiego)

Polska swą nazwę wzięła od zachodniosłowiańskiego plemiona Polan. Ci zaś od słowa pole, oznaczającego pole uprawne lub otwartą przestrzeń. Nazwa Polska zaczęła być używana do całego państwa w XI wieku a za datę utworzenia państwa polskiego najczęściej przyjmowany jest rok 966, kiedy władca Mieszko I przyjął chrzest. Zapoczątkowało to zwalczanie pogańskich wierzeń i chrystianizację społeczeństwa. Zarówno pojawienie się chrześcijaństwa na ziemiach polskich jak też formowanie się organizmu państwowego nie zaczęło się dopiero w połowie X wieku. Stabilizacja osadnictwa słowiańskiego na terenach zbliżonych do dzisiejszej Polski miała miejsce już we wczesnym średniowieczu - od IV do VIII wieku. Tyle wiemy z wykopalisk archeologicznych a imiona pierwszych władców znamy z przekazów kronikarskich anonima zwanego Galem. Czwarty z władców Mieszko jest już postacią historyczną - występuje bowiem we współczesnych mu źródłach pisanych.

Taka jest potoczna geneza powstania i nazwy państwa polskiego


Wszystko poza dwoma stwierdzeniami, że Mieszko był postacią historyczną i że nazwa Polska jako koncept polityczny pojawiła się w XI wieku, można podważyć.

Co było przedtem, zanim w manuskryptach odnotowano istnienie Polski? Skąd się wzięła Polska i jak doszło do jej powstania?

Możemy mieć pewien kompleks, bo gdy w czasach gdy Egipcjanie budowali piramidy i na papirusach, hieroglifami spisywali swoją historię, na naszych ziemiach panowała epoka brązu i zaczęto budować pierwsze osady obronne. Gdy w VIII wieku przed naszą erą w Grecji Homer pisał Iliadę i Odyseję, myśmy budowali osadę w Biskupinie.
Dlaczego na naszych ziemiach zaczęło się wszystko później niż choćby w Europie Zachodniej?
W starożytności dominującą cywilizacją była śródziemnomorska - w różnych jej wariantach - na samym końcu cywilizacja grecko-rzymska. Ziemie, które teraz należą do Polski znajdowały się poza granicami cesarstwa rzymskiego.

(dopisek: "Cesarstwo rzymskie - starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego, powstałe z przekształcenia republiki rzymskiej w system monarchiczny. Przyjmuje się, że początkiem cesarstwa był rok 27 przed naszą erą, kiedy Gajusz Oktawiusz otrzymał od senatu tytuł augusta (wywyższony przez bogów). Potwierdzało to pozycję Oktawiana jako najważniejszej osoby w państwie i przyniosło definitywny koniec republice rzymskiej.")

Można powiedzieć, że już w starożytności mieliśmy pecha, dlatego że cesarstwo rzymskie nie przyłączyło naszych ziem do swojego terytorium. I drugi nasz pech, że ziemie polskie nie zostały włączone do Imperium Karolińskiego, które swoją ekspansję zatrzymało mniej więcej na granicy Łaby i Czech.

(dopisek: " Imperium Karolińskiego lub Imperium Frankijskie - określenie nadane w 800 roku przez papieża Leona III terytorium zajmowanym przez Franków od V wieku podczas koronacji Karola I Wielkiego na Świętego Cesarza Rzymskiego. Wśród historyków trwają spory, od kiedy można mówić o Imperium Karolińskim. Dynastia Karolingów dominowała w Europie już od czasów Karola Młota, a koronacja Karola Wielkiego w praktyce niewiele zmieniała. Na mocy traktatu w Verdun państwo rozpadło się na część centralną, wschodnią i zachodnią, odpowiadające kolejno późniejszym Włochom, Niemcom i Francji. Podział imperium przyczynił się do powstania pierwszych postrzymskich narodów europejskich.")

Innymi słowy ziemie polskie po raz drugi nie zostały włączone do pewnej cywilizacji, która gwarantowałaby bodziec do szybszego rozwoju społecznego, kulturalnego i politycznego.
Ale na ziemiach polskich w pierwszych dwóch stuleciach naszej ery bardzo dużo się działo i były bodźce rozwoju. Istniało coś co wyglądało na przemysł produkujący ogromne ilości żelaza i innych dóbr. Sprowadzane były z terenów imperium duże ilości drogich i wytwornych przedmiotów. Było dużo mieszkańców i porządne osady - i wszystko to kwitło. Te pierwsze dwa, trzy stulecia są pełne bogactwa. Na wybrzeżu Bałtyku jest lud, który archeolodzy nazywają ludem kultury wielbarskiej, w środku ziem, lud kultury przeworskiej i te ludy pozostawiły po sobie niezwykle zaawansowaną kulturę.
Tylko, że te kultury w pewnym momencie znikają na kilkaset lat.

(dopisek: "Kultura wielbarska (inaczej gocko-gepidzka oraz wschodniopomorsko-mazowiecka) - kultura archeologiczna epoki żelaza rozwijająca się między I a V wiekiem, na terenach obecnej północnej i wschodniej Polski oraz zachodniej Ukrainy.")

(dopisek: "Kultura przeworska - kultura archeologiczna epoki żelaza rozwijająca się między III w. p.n.e. a V w. n.e. na terenach obecnej Polski oraz Zakarpacia. Dawniej zwana kulturą wenedzką lub grupą przeworską kultury grobów jamowych. Kultura przeworska zastąpiła na znacznej części swojego terytorium wcześniejszą kulturę pomorską. Obecnie wśród badaczy dominuje pogląd o związku Wandalów z kulturą przeworską.")

Kiedy się pojawili i skąd się wzięli Słowianie na ziemiach polskich?

Jedni twierdzą, że byli tu zawsze, już od wczesnej epoki żelaza. Ale okazuje się, że nie bardzo można ich tu znaleźć w owym okresie. Słowianie pojawili się w połowie VI wieku naszej ery (czyli bardzo późno) i ni stąd, ni zowąd zajmują pół Europy. I są już na pewno, gdy jest Mieszko i Bolesław Chrobry. Niektórzy twierdzą, że Słowianie pochodzą z południowo-wschodnich terenów dzisiejszej Ukrainy, skąd dość późno zaczęli wędrować i zajmować dzisiejsze tereny. A niektórzy twierdzą, że całe ziemie dzisiejszej Polski zasiedlone były przez plemiona germańskie i opuszczenie terenów przez te plemiona wpędziły te tereny w zapaść kulturową, która trwa aż do VIII wieku naszej ery.

Są dwa powody, które utrudniają ustalenie pochodzenia i istnienia plemion na ziemiach polskich. Jeżeli pytamy gdzie byli Słowianie i skąd oni pochodzili, to musimy odpowiedzieć na pytanie: kogo mamy na myśl mówiąc Słowianie? Otóż Słowianie to ludzie, którzy mówią jakimś językiem słowiańskim. Żeby być pewnym jaka ludność mieszkała nad Wisłą w okresie rzymskim, musielibyśmy mieć jakieś teksty, które oni by zostawili. A oni nie pozostawili żadnych źródeł. Do takich ustaleń wykorzystuje się dane archeologiczne, ale jeżeli te danie nie mają inskrypcji - nie są argumentem rozstrzygającym.

Drugi kontekst jest polityczny.
Ok. 100 lat temu, to że nad Wisłą mieszkali germanie stanowiło przesłankę dla Niemców do wysuwania tezy politycznej, że tu powinni być Niemcy a nie Słowianie - a konkretnie Polaków nie powinno tu być. Odpowiedzią na to było stanowisko archeologicznej szkoły poznańskiej, które mówiło wręcz przeciwnie, że Słowianie byli tu od epoki brązu w związku z czym tereny należą się Polakom a nie Niemcom. Tak więc kontekst polityczny odgrywał zawsze dużą rolę - dziś trochę mniejszą.

Co się dzieje na ziemiach polskich między VIII a X wiekiem naszej ery?

Obecnie można powiedzieć na podstawie badań archeologicznych, z czym mogą się zgodzić historycy, że w pierwszej połowie X wieku naszej ery na ziemiach polskich nastąpiło coś gwałtownego. Teksty z IX wieku informują, że na tych ziemiach istniała wielość ludów, jakichś plemion, organizacji mniej lub bardziej stabilnych. I potem mamy połowę X wieku, w którym pojawia się Mieszko, i jest już władcą bardzo silnym. Żydowski podróżnik Ibrahim z Hiszpanii nazywa go największym władcą północy.

(dopisek: "Ibrahim ibn Jakub (transkrypcja polska uproszczona), (Abraham ben Jakow) ur. ok. 912/913 zm. po 966 - Żyd sefardyjski, kronikarz, podróżnik i kupiec. Zajmował się handlem z plemionami słowiańskimi, głównie niewolnikami. Pozostawił po sobie relację z podróży do krajów słowiańskich, którą odbył w latach 965 - 966. Jego relacja zawarta jest w XI-wiecznej kronice Księga dróg i królestw hiszpańskiego pisarza Al-Bekriego.")

Zaś z kronik niemieckich wynika, że Mieszko I prowadzi mocną grę z cesarzem i panami niemieckimi. Wiemy również, że ożenił się z córką księcia czeskiego Dobrawą Przemyślidką i przyjął chrzest.

(dopisek: "Mieszko I - ur. 922-945, zm. 25 maja 992 - książę Polski z dynastii Piastów sprawujący władzę od ok. 960 r. Syn Siemomysła, wnuk Lestka. Ojciec Bolesława I Chrobrego, Świętosławy-Sygrydy, Mieszka, Lamberta i Świętopełka. Brat Czcibora. To historyczny pierwszy władca Polan, uważany zarazem za faktycznego twórcę państwowości polskiej. Kontynuował politykę swojego ojca i dziadka, którzy jako władcy pogańskiego księstwa znajdującego się na terenach obecnej Wielkopolski, poprzez sojusze lub siłę militarną podporządkowali sobie Kujawy oraz prawdopodobnie Pomorze Wschodnie i Mazowsze. Przez większość okresu swojego panowania toczył walki o Pomorze Zachodnie, zajmując je po rzekę Odrę. W ostatnich latach życia przystąpił także do wojny z Czechami, zdobywając Śląsk i prawdopodobnie Małopolskę.")

Mieszko musiał być człowiekiem niezmiernie mądrym, charyzmatycznym - wyprzedzającym czasy. W tekście dagome iudex, który dowodzi, że mamy do czynienia z Mieszkiem I, ofiarował państwo gnieźnieńskie św. Piotrowi.

(dopisek: "Dagome iudex - incipit pochodzącego z końca X wieku regestu kopii dokumentu donacyjnego władcy identyfikowanego z księciem Polski Mieszkiem I, darowującego państwo, nazwane w dokumencie "państwem gnieźnieńskim", w opiekę Stolicy Apostolskiej. Dokument, na którym oparł się kopista sporządzony został prawdopodobnie w kancelarii wystawcy w Gnieźnie (możliwe jest również, że powstał w Quedlinburgu lub w Rzymie) około 991 roku.")

To pierwszy przykład, gdy władca przyjmuje chrześcijaństwo i zaczyna grać instrumentarium ideowym jakie chrześcijaństwo podsuwa.
Mieszko miał dokładne rozeznanie w trendach i wiedział do kogo warto się przyłączyć i jak grać.
Co do chrztu Mieszka, na pewno miał miejsce, ale ani roku, ani miejsca nie znamy, ponieważ o chrzcie nie piszą żadne źródła współczesne wydarzeniu. Wzmianka o uroczystości jest zapisana znacznie później i nie jest wiarygodna a jeżeli przyjąć przekaz biskupa Thietmara, jest to rok 968. Niemniej, rok 966 jest datą prawdopodobną.

(dopisek: "Thietmar z Merseburga (imię to odpowiada współczesnemu Dietmar; ur. 25 lipca 975 prawdopodobnie w Walbeck, zm. 1 grudnia 1018 w Merseburgu) - biskup merseburski, kronikarz, autor kroniki Thietmara, ważnego źródła historii Niemiec i Polski.")

Mieszko rządził wieloma plemionami określanymi jako Licicaviki (jak pisał Widukind z Korbei). Pierwsze określenie Polska (Polan) padło z ust Bolesława Chrobrego ok. roku 1000 - my wszyscy jesteśmy Polakami (Polanami). Czyli poddani Piastów mieszkający w Polsce nazywają się Polakami i są chrześcijanami. To nie jest jeszcze naród, ale już lud w sensie politycznym.






Mieszko I


Wędrówki i siedziby Słowian


Cywilizacje Morza Śródziemnego







GOSPODARKA
LUDNO|Ć
MAPY
RÓŻNE