STRONA GŁÓWNA
KALENDARIUM
POCZET
DYNASTIE
PREZYDENCI
GODŁA
STOLICE
WOLNE MIASTA
AUTONOMIE
    Prezydenci



(11.11.1918-14.12.1922)


JÓZEF KLEMENS PIŁSUDSKI (1867-1935)

- 11 listopada 1918 roku brygadier Józef Piłsudski przejął od Rady Regencyjnej, dowództwo nad wojskiem polskim a na podstawie dekretu Rady z 14 listopada o samorozwiązaniu, stał się głową państwa, jako Regent Królestwa Polskiego. 22 listopada 1918 roku Piłsudski dekretem powołał się na stanowisko Tymczasowego Naczelnika Państwa, do momentu ukonstytuowania wybranego w demokratycznych wyborach Sejmu Ustawodawczego, do którego równocześnie rozpisał wybory. Dekret wszedł w życie 29 listopada 1918 roku. Zgodnie z treścią dekretu z 20 lutego 1919 przekazał władzę na ręce Sejmu, a ten powierzył mu nadal funkcję Naczelnika Państwa, określając jego kompetencje w Małej Konstytucji. Był Naczelnym Wodzem, powoływał rząd za zgodą Sejmu i sprawował najwyższą władzę wykonawczą. W okresie agresji bolszewickiej był przewodniczącym Rady Obrony Państwa. 14 grudnia 1922 roku Piłsudski złożył swą władzę na ręce Gabriela Narutowicza, pierwszego prezydenta RP wybranego przez Zgromadzenie Narodowe.


(11.12.1922-16.12.1922)


GABRIEL NARUTOWICZ (1865-1922)

- pierwszy prezydent II Rzeczypospolitej Polskiej. Wygrał wybory prezydenckie z Maurycym hr. Zamoyskim. O wyborze Narutowicza przesądziły głosy lewicy, mniejszości narodowych oraz PSL "Piast", w ostatniej turze głosowania. Zaraz po wyborze, prawica (ugrupowania katolickie i narodowe) rozpoczęła przeciwko niemu napastliwą kampanię prasową, zarzucając mu ateizm, przynależność do masonerii oraz zdobycie urzędu dzięki głosom mniejszości narodowych. Przeciwko zaprzysiężeniu, które odbyło się 11 grudnia 1922 roku, endecja wznieciła w Warszawie rozruchy uliczne. Urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabriel Narutowicz pełnił przez pięć dni - zastrzelony 16 grudnia 1922 roku, w galerii "Zachęta", przez powiązanego z endecją malarza i fanatycznego nacjonalistę Eligiusza Niewiadomskiego.


(16.12.1922-22.12.1922)


MACIEJ RATAJ (1884-1940)

- po wyborach w 1922, Rataj ponownie wszedł do Sejmu. 28 listopada 1922 dzięki głosom ugrupowań centrowych i prawicowych został wybrany marszałkiem Sejmu. Okazał się sprawnym organizatorem prac Sejmu. Po zamordowaniu 16 grudnia 1922 roku prezydenta RP, Gabriela Narutowicza, Maciej Rataj pełnił tymczasowo funkcję głowy państwa (p.o. prezydenta). Przyjął dymisję gabinetu Juliana Nowaka i desygnował na stanowisko premiera Władysława Sikorskiego. Zdecydował, że posiedzenie Zgromadzenia Narodowego, wybierające prezydenta, odbyło się w Warszawie. 22 grudnia 1922 roku Zgromadzenie na stanowisko prezydenta RP wybrało Stanisława Wojciechowskiego.


(22.12.1922-15.05.1926)


STANISŁAW WOJCIECHOWSKI (1869-1953)

- po śmierci Narutowicza (16 grudnia 1922), marszałek Sejmu Maciej Rataj, jako p.o. prezydenta, wyznaczył datę nowych wyborów prezydenckich na 20 grudnia 1922. W wyborach zwyciężył Stanisław Wojciechowski - kandydat spoza układów politycznych - który już 22 grudnia wieczorem złożył przysięgę prezydencką. Wojciechowski był aktywnym politykiem zaangażowanym w prace rządu. Niestety brak porozumienia w sejmie co do reform m.in. gospodarczych i wojskowych oraz ogólnie pogarszająca się sytuacja polityczna kraju, sprawiały, że kolejne rządy upadały. W dniach 12-15 maja 1926 roku oddziały wierne marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu, przy znacznym poparciu społecznym dokonały udanego zamachu stanu. Prezydent Wojciechowski, mimo wiadomości o podążających w kierunku stolicy oddziałach wiernych rządowi, złożył swój urząd 15 maja 1926 roku.


(15.05.1926-01.06.1926)


MACIEJ RATAJ (1884-1940)

- po przewrocie majowym ponownie Maciej Rataj przejął obowiązki tymczasowej głowy państwa. Jako umiarkowany zwolennik Józefa Piłsudskiego był tolerowany przez polityczne ugrupowania nie popierające zamach stanu. Z tego powodu stał się mediatorem między głównymi siłami konfliktu - rządem a wojskowymi zamachowcami. To na jego ręce Stanisław Wojciechowski złożył dymisję i przekazał uprawnienia głowy państwa. 15 maja Rataj powierzył misję tworzenia rządu Kazimierzowi Bartlowi, politykowi wskazanemu przez Piłsudskiego.


(31.05.1926)


JÓZEF KLEMENS PIŁSUDSKI (1867-1935)

- lewicowe siły polityczne popierające zamach stanu, liczyły na rozwiązanie parlamentu. Jednakże Piłsudski nie planował tego w obawie, że nowe wybory zakończą się zwycięstwem właśnie ugrupowań lewicowych. Zamach stanu w zamyśle Piłsudskiego wymierzony był przeciw politykom jako ogółowi nie mogącemu znaleźć politycznego konsensusu. W powołanym przez Kazimierza Bartla rządzie, który miał funkcjonować do wyboru nowego prezydenta, Józef Piłsudski objął tekę ministra spraw wojskowych. W wyborach prezydenckich z 31 maja 1926 roku zwyciężył Józef Piłsudski, jednakże wyboru nie przyjął, argumentując decyzję zbyt małym zakresem uprawnień, jakie dawała prezydentowi konstytucja marcowa. Natomiast na prezydenta zarekomendował Ignacego Mościckiego. 1 czerwca 1926 Zgromadzenie Narodowe większością głosów wybrało Ignacego Mościckiego na prezydenta Polski


(04.06.1926-30.09.1939)


IGNACY MOŚCICKI (1867-1946)

- zaprzysiężenie Ignacego Mościckiego na prezydenta Polski odbyło się 4 czerwca 1926 w Warszawie. Bezpartyjny naukowiec i wynalazca (rektor Politechniki Lwowskiej i profesor Politechniki Warszawskiej), początkowo związany z ruchem socjalistycznym, następnie z obozem sanacyjnym Józefa Piłsudskiego. M.in. był inicjatorem budowy wielkiego kombinatu chemicznego w Mościcach pod Tarnowem (1930). W roku 1933 wybrany na drugą kadencję prezydencką. Po wybuchu II Wojny Światowej internowany w Rumunii, gdzie 30 września 1939 roku zrzekł się prezydentury. W grudniu tegoż roku przeniósł się do Szwajcarii gdzie przebywał do śmierci.


(05.02.1947-20.11.1952)


BOLESŁAW BIERUT (1892-1956)

- agent NKWD, w latach 1944-1947 Prezydent Krajowej Rady Narodowej. Od 5 lutego 1947 roku do 20 listopada 1952 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wybrany przez Sejm Ustawodawczy (ukonstytuowany w wyniku sfałszowanych wyborów). Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 roku znosiła urząd prezydenta. Rolę prezydenta przejęła Rada Państwa na czele z jej Przewodniczącym. Jednak najważniejszą osobą w PRL był najpierw Przewodniczący a później I Sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od 1952 roku Bierut pełni funkcję premiera PRL. Zmarł 12 marca 1956 w Moskwie, gdzie był gościem XX Zjazdu KPZR, na którym Nikita Chruszczow wygłosił tajny referat demaskujący zbrodnie stalinizmu. Okoliczności śmierci Bieruta pozostają niejasne. Niemniej dzięki temu zdarzeniu skończył się w Polsce okres stalinizmu a rozliczenia w partii pozwoliły na usunięcie dwóch bliskich współpracowników Bieruta - oprawców: Hilarego Minca i Jakuba Bermana.


(19.07.1989-30.12.1989)


WOJCIECH JARUZELSKI (ur. 1923)

- powołany przez Sejm na Przewodniczącego Rady Państwa 6 listopada 1985 roku. Stał na czele Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, która w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 wprowadziła na terytorium Polski stan wojenny. Był głównym animatorem Okrągłego Stołu. W 1989 jako rezultat porozumień Okrągłego Stołu, Radę Państwa, organ pełniący rolę kolegialnej głowy państwa, zastąpiono urzędem prezydenta PRL. 7 kwietnia 1989 Sejm uchwalił zmiany w Konstytucji. Funkcję Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Jaruzelski sprawował od 19 lipca do 30 grudnia 1989. Od 31 grudnia 1989 roku wybrany przez Zgromadzenie Narodowe (połączone izby Sejmu i Senatu) na Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, przewagą jednego głosu. Funkcję sprawował do 22 grudnia 1990 roku


(22.12.1990-22.12.1995)


LECH WAŁĘSA (ur. 1943)

- współzałożyciel i pierwszy przewodniczący "Solidarności"; laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1983); uczestnik rozmów Okrągłego Stołu w wyniku których możliwa była zmiana Konstytucji PRL i wybory parlamentarne w czerwcu 1989. W 1990 roku w przeprowadzonych dwóch turach w listopadzie i grudniu, pierwszych wolnych wyborach powszechnych po II Wojnie Światowej, wybrany został na Prezydenta RP. Sprawował urząd od 22 grudnia 1990 do 22 grudnia 1995. W 1991 jako pierwszy w historii prezydent Polski złożył wizytę w Izraelu i jako nowy prezydent III Rzeczypospolitej odwiedził Stany Zjednoczone gdzie m.in. spotkał się z działaczami oraz przywódcami Kongresu Polonii Amerykańskiej w Waszyngtonie, Chicago i wielu innych centrach zamieszkiwanych przez ludność pochodzenia polskiego. Wielokrotnie odznaczany, i wyróżniany w kraju i na świecie.


(23.12.1995-23.12.2005)


ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI (ur. 1954)

- dziennikarz, polityk i doskonały mówca, działacz PZPR. W 1995 roku jako kandydat SLD w drugiej turze wyborów prezydenckich pokonał Lecha Wałęsę (51,7% do 48,3% głosów). Zaprzysiężona na Prezydenta RP 23 grudnia 1995 roku. 8 października 2000 roku wystartował w wyborach na drugą kadencję prezydencką, uzyskując w pierwszej turze 53,9% głosów. Zaprzysiężony przed Zgromadzeniem Narodowym 23 grudnia 2000 roku. Urząd Prezydenta sprawował do 23 grudnia 2005 roku. Współtwórca referendum konstytucyjnego z 25 maja 1997 na rzecz przyjęcia Konstytucji III Rzeczypospolitej Polskiej, którą podpisał 16 lipca 1997 roku. 26 lutego 1999 ratyfikował Pakt Północnoatlantycki (NATO). Uczestniczył w kampanii na rzecz akcesji Polski do Unii Europejskiej zakończonej zwycięstwem w referendum z 8 i 9 czerwca 2003. 23 lipca 2003 dokonał uroczystej ratyfikacji Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. 23 lutego 1998 podpisał dokumenty ratyfikacyjne Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską.


(23.12.2005-10.04.2010)


LECH KACZYŃSKI (1949-2010)

- profesor, specjalista w zakresie prawa pracy. Od 23 grudnia 2005 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej - w drugiej turze pokonał Donalda Tuska, dzięki poparciu środowisk Radia Maryja, Samoobrony oraz PSL. Kontynuuje politykę zagraniczną Kwaśniewskiego w zakresie polskiej wojskowej misji w Iraku, która na wniosek premiera Donalda Tuska zakończyła się 31 października 2008. W 2007 postanowienie prezydenta na wniosek premiera Jarosława Kaczyńskiego o stacjonowaniu w Afganistanie Polskiego Kontyngentu Wojskowego w ramach misji ISAF. Zadeklarował poparcie starań Gruzji i Ukrainy w akcesji do NATO. 12 sierpnia 2008 podczas wojny w Osetii Południowej wraz z prezydentami Ukrainy, Litwy, Estonii oraz premierem Łotwy udziela czynnego poparcia prezydentowi Gruzji. W dniach 11-12 maja 2007 zorganizował w Krakowie szczyt energetyczny, w którym wzięli udział prezydenci Azerbejdżanu, Gruzji, Litwy i Ukrainy. Ratyfikował Traktat Lizboński 10 października 2009. Zgłaszał postulaty w sprawie systemu głosowania w RE - negocjowania treści przyszłego Traktatu Lizbońskiego (tzw. system pierwiastkowy). Poparcie zadeklarowała strona czeska, wobec proponowanego przez pozostałych 25 członków szczytu tzw. zasady podwójnej większości. Prezydent Lech Kaczyński wraz z małżonką i towarzyszącymi osobami zginęli tragicznie 10 kwietnia 2010 roku w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem. Delegacja udawała się na obchody 70 rocznicy mordu żołnierzy polskich w Katyniu.


(10.04-20.06.2010)


BRONISŁAW KOMOROWSKI (ur. 1952)

- absolwent Uniwersytetu Warszawskiego (wydział historii), działacz opozycyjny, poseł na Sejm RP od I do VI kadencji, minister obrony narodowej, od 2007 roku Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej VI kadencji. Od 10 kwietnia 2010 roku, po tragicznej śmierci Lecha Kaczyńskiego, zgodnie z Konstytucją RP, Bronisław Komorowski pełni obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


(06.08.2010-06.08.2015)


BRONISŁAW KOMOROWSKI (ur. 1952)

Wraz z Radosławem Sikorskim brał udział w partyjnych prawyborach o nominację na kandydata w wyborach prezydenckich 2010 z ramienia Platformy Obywatelskiej - uzyskał 68,5% poparcia. Wyniki ogłoszono 27 marca 2010 r. w auli Politechniki Warszawskiej. Poparcie Komorowskiemu w wyborach prezydenckich udzielili m.in. Władysław Bartoszewski, Tadeusz Mazowiecki i Lech Wałęsa. Jego głównym kontrkandydatem był Jarosław Kaczyński reprezentujący PiS. W pierwszej turze wyborów z 20 czerwca 2010 r. Komorowski zdobył 41,54% poparcia wyborców - zajmując pierwsze miejsce (Kaczyński - 36,46%). W drugiej turze na Bronisława Komorowskiego zagłosowało ok. 8,9 mln wyborców tj. 53,01%. 5-letnią kadencję prezydencką Bronisław Komorowski oficjalnie rozpoczął 6 sierpnia 2010 z chwilą złożenia przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym. Ceremonia przejęcia zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnymi odbyła się w dniu Święta Wojska Polskiego (15 sierpnia 2010 r.), przed Grobem Nieznanego Żołnierza w Warszawie. Pierwszą wizytę zagraniczną Prezydent złożył w Brukseli; następne w Paryżu i Berlinie.


(06.08.2015-)


ANDRZEJ DUDA (ur. 1972)

W latach 1984-1990 należał do harcerstwa (ZHP); w 1996 roku ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego; działacz Unii Wolności (w latach 2000.); od 2005 roku rozpoczął współpracę z Klubem Parlamentarnym Prawa i Sprawiedliwości: jako doradca KP PiS uczestniczył w pracach komisji parlamentarnych (Sejmu i Senatu); w stycznia 2005 roku uzyskał stopień naukowy doktora nauk prawnych; od 2006 do 2007 podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości; w latach 2008-2010 podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta Lecha Kaczyńskiego; były członek Trybunału Stanu; w 2011 z listy PiS został wybrany na posła VII kadencji w okręgu krakowskim; deputowany do Parlamentu Europejskiego VIII kadencji; w drugiej turze wyborów z 24 maja 2015 został wybrany na urząd prezydenta RP, pokonując ubiegającego się o reelekcję Bronisława Komorowskiego; 25 maja 2015 w związku z ogłoszeniem oficjalnych wyników wygasł jego mandat w Parlamencie Europejskim; 26 maja 2015 zrezygnował z członkostwa w PiS.





RZĄD NA UCHODŹSTWIE


Edward Śmigły-Rydz Wyznaczony 1 września 1939 przez prezydenta Mościckiego na swego następcę
Bolesław Wieniawa-Długoszowski Wyznaczony 17 września 1939 przez prezydenta Mościckiego na swego następcę
Władysław Raczkiewicz 30 września 1939 - 6 czerwca 1947
Do 5 lipca 1945 roku Prezydent i Rząd RP na uchodźstwie posiadały pełne uznanie międzynarodowe
August Zaleski 9 czerwca 1947 - 7 kwietnia 1972
Sprawował swój urząd, nie licząc się z upływem kadencji, której koniec przypadał w 1954 roku
Rada Trzech 1954 - 7 kwietnia 1972
Opozycja wobec Augusta Zaleskiego, jako protest przeciw przedłużeniu kadencji - niekonstytucyjna kolegialna głowa państwa wyłoniona przez część środowisk emigracji.
Stanisław Ostrowski 9 kwietnia 1972 - 24 marca 1979
Edward Bernard Raczyński 8 kwietnia 1979 - 8 kwietnia 1986
Kazimierz Sabbat 8 kwietnia 1986 - 19 lipca 1989
Ryszard Kaczorowski 19 lipca 1989 - 22 grudnia 1990
Po zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy na prezydenta III RP przekazał mu swe uprawnienia.
Ryszard Kaczorowski zginął tragicznie w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem 10 kwietnia 2010 roku.




P R Z Y P I S Y

RADA REGENCYJNA KRÓLESTWA POLSKIEGO
- kolegialny organ mający sprawować władzę nad zależnym od obu państw centralnych Królestwem Polskim, zaakceptowany 12 września 1917 roku przez Cesarstwo Niemieckie i Austro-Węgry, okupantów Królestwa i opublikowanego 15 września 1917 roku.

OBÓZ SANACYJNY JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO
- potoczna nazwa rządzącego obozu piłsudczyków. Główną organizacją polityczną sanacji był Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (1928-1935). Sanacja zakładała rządy autorytarne, w dobie kryzysu demokracji. Dążenia te częściowo znalazły odzwierciedlenie w Konstytucji kwietniowej z 1935 roku na mocy której wprowadzono w Polsce ustrój prezydencki-autorytarny.

OKRĄGŁY STÓŁ
- rozmowy prowadzone w pierwszej połowie 1989 roku przez przedstawicieli władz PRL, opozycji oraz Kościoła, w wyniku których rozpoczęła się transformacja ustrojowa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.




GOSPODARKA
LUDNOŚĆ
MAPY
RÓŻNE