STRONA GŁÓWNA
KALENDARIUM
POCZET
DYNASTIE
PREZYDENCI
GODŁA
STOLICE
WOLNE MIASTA
AUTONOMIE
    Ochrona pogranicza (1920-2011)
       żródło: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej



Korpus Ochrony Pogranicza
1920-1939

Podpisanie rozejmu w wojnie polsko-bolszewickiej (jesienią 1920 r.), wymusiło konieczność ochrony linii rozdzielającej walczące strony - będącej tymczasową granicą państwową. Już 6 listopada 1920 roku utworzony został Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych, przemianowany w styczniu 1921 na Kordon Graniczny Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. W tym czasie na ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej, mnożyły się prowokacje bolszewików, m.in. propagujących idee komunistyczne i nieufność do władz polskich. Propaganda bolszewików skierowana była do: w większości zamieszkującej tereny wschodnie, ludności pochodzenia ukraińskiego i białoruskiego. Po podpisaniu traktatu pokojowego w Rydze 18 marca 1921 r. i wycofaniu regularnych oddziałów Wojska Polskiego, w czerwcu 1921 ochronę granicy z ZSRR powierzono Batalionom Celnym, następnie od 1922 r. Straży Granicznej i ostatecznie od 1923 Policji Państwowej. W przypadku Policji, jej mała mobilność i operatywność sprzyjała wzrostowi przestępczości a nawet umożliwiała przekraczanie granicy regularnym oddziałom Armii Czerwonej. "Tylko w 1924 roku, na wschodnim pograniczu dokonano 189 większych napadów rabunkowych i dywersyjnych oraz 28 zamachów sabotażowych. Największym echem w Polsce odbiły się dwa napady: na miasto Stołpce i na pociąg osobowy pod Łunińcem."

W sierpniu 1924 roku Rada Ministrów podjęła decyzję o powołaniu nowej formacji do ochrony wschodniej granicy RP. Jej zorganizowanie powierzono Ministerstwu Spraw Wojskowych, które już 12 września wydało rozkaz utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza a 17 września zatwierdziło instrukcję określającą zakres działania i strukturę nowej formacji." KOP organizowany był etapami. /.../ W pierwszym etapie utworzono Dowództwo oraz trzy brygady: 1 Wołyńską, 2 Nowogródzką i 3 Wileńską w składzie 10 baonów piechoty i 10 szwadronów kawalerii. Pierwszym dowódcą KOP'u został gen. bryg. Henryk Odrowąż-Minkiewicz." Korpus pod względem służby granicznej podlegał Ministerstwu Spraw Wewnętrznych, zaś szkoleniowo i mobilizacyjnie Ministrowi Spraw Wojskowych. W 1925 nowe brygady (czwarta i piąta) obsadziły odcinki graniczne województw poleskiego i tarnopolskiego, a w rok później szósta brygada - "Grodzieńska" stanęła na granicy z Litwą i Łotwą. W 1927 r. korpus przejął odcinki granicy rumuńskiej i pruskiej, przylegające do obszaru działania na skrzydłach, co ostatecznie zakończyło proces zabezpieczenia wschodniej granicy RP. Jej łączna długość wynosiła 2334 km. Stan liczebny KOP'u w różnych okresach służby wahał się od 26 do 28 tysięcy żołnierzy i oficerów. "W kampanii wrześniowej 1939 roku KOP pod dowództwem gen. Wilhelma Orlika-Rückemanna zapisał piękną kartę bohaterstwa usiłując wypełnić na Kresach Wschodnich niewykonalny rozkaz obrony Ojczyzny."



Wojska Ochrony Pogranicza
1945-1990

Po zakończeniu II wojny światowej, ochronę granicy państwowej tymczasowo powierzono jednostkom Wojska Polskiego. 27 maja 1945 r. na rozkaz Naczelnego Dowódcy WP, wydzielone jednostki 2 armii do dnia 10 czerwca miały zakończyć przegrupowanie z terytorium Czechosłowacji i obsadzić granicę na Odrze i Bystrzycy oraz na zachód wzdłuż Odry i Nysy Łużyckiej. 13 września 1945 r. rozkazem Naczelnego Dowódcy WP jednostki przekształcono w Wojska Ochrony Pogranicza podporządkowane organizacyjnie Ministerstwu Obrony Narodowej.

"Przy dowództwach okręgów wojskowych utworzono Wydziały ds. WOP, którym podporządkowano Oddziały WOP, a tym z kolei komendy odcinków i strażnice. 28 października 1945 r. zorganizowano na granicach przejściowe punkty kontrolne. /.../
Do głównych zadań WOP należało zapobieganie, przeciwdziałanie i zwalczanie przestępczości granicznej, zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego w pasie granicznym, nadzór nad przestrzeganiem przepisów dotyczących obrony granicy państwowej obowiązujących w strefie nadgranicznej i pasie granicznym, nadzór nad przestrzeganiem przez wszystkie statki przepisów obowiązujących na morskich wodach wewnętrznych i morzu terytorialnym, a także wykonywanie niektórych czynności będących w kompetencji administracji celnej. Długość granic PRL wynosiła : 3538 km.
"

Od lat siedemdziesiątych, aż do końca swego istnienia Wojska Ochrony Pogranicza zorganizowane były według struktur wojskowych. Składały się z: Dowództwa WOP mieszczącego się w Warszawa i 11 terenowych brygad.
Ten system organizacyjny WOP przetrwał do czasów transformacji ustrojowej w latach 1989/90. 12 października 1990 r. na mocy ustawy o Straży Granicznej istniejące struktury Wojsk Ochrony Pogranicza zostały przekształcone w nową formację.



Straż Graniczna
od 1991

16 maja 1991 r. powołano Straż Graniczną i odtąd dzień 16 maja obchodzony jest jako Święto SG.
W nazwie i w strukturze organizacyjnej SG nawiązuje do tradycji służb granicznych okresu przedwojennego oraz do nowoczesnych służb odpowiadających aktualnym standardom europejskim.
Podstawowym wymogiem członkostwa w Unii Europejskiej było przyjęcie przez Polskę dorobku prawnego UE wraz z dorobkiem Schengen. W celu wypełnienia tych warunków w Komendzie Głównej Straży Granicznej opracowano Program zagospodarowania granicy państwowej na lata 2003-2005, zgodny ze Strategią Zintegrowanego Zarządzania Granicą. Efektem działań dostosowawczych była m.in. nowelizacja Ustawy o Straży Granicznej z 2001 roku, zwiększająca uprawnienia i zasięg działania SG.

20 lat Straży Granicznej Nastąpił proces dostosowania systemu ochrony granicy do standardów wspólnotowych. Ramy prawne dla tego procesu, którego ostatecznym celem było uzyskanie przez Polskę członkostwa w grupie państw Schengen, określone zostały w aktach europejskich, takich jak Partnerstwo dla członkostwa i Stanowiska Negocjacyjne Komisji Europejskiej oraz akty krajowe - Narodowa Strategia Integracji, Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa, Stanowiska Negocjacyjne Rządu RP oraz Polska, Strategia Zintegrowanego Zarządzania Granicą.
14 maja 2011 roku w Gdańsku miały miejsce ogólnopolskie obchody 20-lecia Straży Granicznej, połączone z wręczeniem przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego nominacji generalskich oraz promocją na pierwszy stopień oficerski dokonaną przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, gen. bryg. Leszek Elas. Uroczystość uświetniły występy Orkiestry Reprezentacyjnej SG i Orkiestry Morskiego Oddziału SG, a także pokazy i musztra paradna w wykonaniu Kompanii Reprezentacyjnej Straży Granicznej.









GOSPODARKA
LUDNOŚĆ
MAPY
RÓŻNE