STRONA GŁÓWNA
KALENDARIUM
POCZET
DYNASTIE
PREZYDENCI
GODŁA
STOLICE
WOLNE MIASTA
AUTONOMIE






Józef Piłsudski


Tadeusz Rozwadowski


Józef Haller


Jan Kowalewski

"BITWA WARSZAWSKA"

( Cud nad Wisłą ) - bitwa stoczona w dniach 13-25 sierpnia 1920 roku na przedpolach Warszawy w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Jedna z przełomowych bitew świata, która nie tylko pozwoliła Polsce zachować niepodległość, ale przekreśliła plany rozprzestrzenienia rewolucji bolszewickiej na Europę Zachodnią. W bitwie kluczową rolę odegrał przeprowadzony przez Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego manewr, wyprowadzenia znad Wieprza, Wojska Polskiego na skrzydło Armii Czerwonej, przy równoczesnym związaniu głównych sił radzieckich na przedpolach Warszawy.

Z 5 na 6 sierpnia 1920 roku w Belwederze Sztab Generalny Wojska Polskiego opracował ogólną koncepcję rozegrania bitwy. Część sił miała za zadanie powstrzymać i związać w walce bolszewików przed Warszawą, a część wykonać głęboki manewr oskrzydlający i uderzyć na prawe skrzydło oraz tyły nieprzyjaciela. Rankiem, 6 sierpnia marszałek Piłsudski wybrał ostatecznie, zaproponowany przez szefa sztabu Tadeusza Rozwadowskiego, rejon zakola rzeki Wieprz jako miejsce koncentracji wojsk do przeciwuderzenia.
Ważnym atutem w rękach polskiego dowództwa była znajomość planów i rozkazów strony rosyjskiej, bowiem już we wrześniu 1919 roku, szyfry Armii Czerwonej zostały złamane przez porucznika Jana Kowalewskiego. Polski wywiad przechwytywał i odszyfrowywał radiodepesze dowództwa Armii Czerwonej co w okresie bitwy warszawskiej umiejętnie zostało wykorzystane przez polskie dowództwo, do przeprowadzenia kontrofensywy.



LINIA OBRONY - Polska linia obrony została podzielona na trzy części:
- odcinek północny pod dowództwem gen. broni Józefa Hallera, od granicy pruskiej do przyczółka Dęblin, miał za zadanie udaremnienie nieprzyjacielowi forsowanie Wisły, powstrzymanie ruchów okrążających od północy i uderzeń czołowych;
- odcinek środkowy pod dowództwem gen. por. Edwarda Rydza-Śmigłego, od Dęblina po Brody, obsadzony przez grupę manewrową, która w ostatecznej bitwie miała wspomóc uderzenie skrzydłowe;
- odcinek południowy pod dowództwem gen. broni Dowbor-Muśnickiego, od Brodów w kierunku granicy południowej Rzeczypospolitej, miał blokować kierunek na wschodnią Małopolskę

BITWA O WARSZAWĘ - 1920

13 sierpnia - gwałtownym uderzeniem z kierunku północno-wschodniego, dwie rosyjskie dywizje, przełamały polską obronę i zajęły Radzymin. Następnie rozdzieliły się i jedna ruszyła w kierunku Pragi, a druga skręciła na Nieporęt i Jabłonnę. Rozpoczęła się zażarta walka pod Radzyminem. Aby odciążyć 1 Armię osłaniającą Warszawę, dowództwo Frontu Północnego wydało rozkaz 5 Armii gen. Sikorskiego, rozpoczęcia działań zaczepnych z okolic Modlina. Polski wywiad przechwycił i odszyfrował radiodepeszę dowództwa XVI Armii Czerwonej, dotyczącą taktyki prowadzenia ofensywy, kierunku zdobywania miejscowości i ostatecznego uderzenia na Warszawę - był to głęboki manewr, którego powodzenie zależało od utrzymania tajemnicy. Pod Brześciem zginął dowódca pułku ochotniczego im. Stefana Batorego - mjr Wacław Drohojowski, przy którym Rosjanie znaleźli mapnik z rozkazami i mapami polskiego kontruderzenia na prawe skrzydło. Rosjanie doszli jednak do wniosku, że jest to mistyfikacja, która ma zmusić ich do osłony skrzydła i tym samym powstrzymać natarcie na Warszawę.

14 sierpnia - zacięte walki objęły wschodnią i południowo-wschodnią linię umocnień przedmościa warszawskiego - na odcinku od Wiązowny po rejon Radzymina. Na odcinku położonym na południe od Radzymina - od Starej Miłosnej po Świerk zacięty i skuteczny opór stawiały oddziały XXIX Brygady Piechoty płk Stanisława Wrzalińskiego. 5 Armia gen. Sikorskiego, czyni małe postępy nacierając w kierunku na Nasielsk.

15 sierpnia - koncentryczne natarcie odwodowych dywizji polskich gen. Żeligowskiego i gen. Rządkowskiego, po całodziennych zażartych bojach zakończyło się sukcesem. Odzyskany został Radzymin i polskie oddziały powróciły na utracone pozycje. 203. Pułk Ułanów Kaliskich zdobywa sztab 4. Armii Czerwonej w Ciechanowie wraz z kancelarią armii, magazynami i jedną z dwóch radiostacji służących Rosjanom do łączności z dowództwem w Mińsku. W tym czasie druga z radiostacji była wyłączona, ponieważ przemieszczała się w inne miejsce (o czym Polacy wiedzieli z radiodepesz). Gdy dowódca frontu Michaił Tuchaczewski wydał 4 armii rozkaz zawrócenia na południowy wschód i uderzenia na armię gen. Sikorskiego, walczącą pod Nasielskiem, szybkie przestrojenie nadajnika warszawskiego na częstotliwość radiostacji sowieckiej i rozpoczęcie zagłuszania (przez dwie doby bez przerwy czytane były teksty Pisma Świętego), po uruchomieniu drugiej radiostacji w nowym miejscu, uniemożliwiło Rosjanom odebranie rozkazów Tuchaczewskiego. 4 Armia ze swoimi sześcioma doborowymi dywizjami, straciwszy sztab i łączność z dowództwem frontu, nie będąc w stanie odsłuchać rozkazów z Mińska zmieniających kierunek operowania, została wyeliminowana z bitwy o Warszawę.

16 sierpnia - na linii umocnień przedmościa warszawskiego trwają intensywne walki. 5 Armia gen. Sikorskiego uderzeniem wyprowadzonym z południowo-wschodnich fortów Modlina oraz znad Wkry zdobywa Nasielsk i kontynuuje działania w kierunku na Serock i Pułtusk. Na lewym skrzydle frontu polskiego 4 Armia Szuwajewa i 3 Korpus Kawalerii Gaja, nacierają na Płock, Włocławek i Brodnicę uzyskując znaczną przewagę. W rejonie Nieszawy bolszewicy rozpoczęli forsowanie Wisły. Naczelny Wódz Wojska Polskiego rozkazuje rozpocząć kontruderzenie znad Wieprza. Dywizje grupy uderzeniowej szerokim frontem nacierają na sowiecką Grupę Mozyrską. Polskie dywizja piechoty zajmują Włodawę i Wisznice-Wohyń, osiągają rubież rzeki Wilgi i zajmują Garwolin. Pod Warszawą wojska sowieckie zostają związane w walce z polskimi siłami przedmościa, wspartymi czołgami atakującymi w kierunku na Mińsk Mazowiecki.

17 sierpnia - siły polskie osiągają linię Biała Podlaska - Międzyrzec - Siedlce - Kałuszyn - Mińsk Mazowiecki. 18 sierpnia - Piłsudski z Warszawy wydaje rozkazy do przegrupowania - stworzenia grup pościgowych, które odciąć miały nieprzyjacielowi odwrót na wschód m.in. na linię Brześć nad Bugiem - Białystok - Osowiec. Zamiarem było osaczenie nieprzyjaciela i przygwożdżenie do granicy pruskiej. 2 Armia gen. Rydza-Śmigłego otrzymała rozkaz pościgu na kierunku Międzyrzec - Białystok; 4 Armia na kierunku Kałuszyn - Mazowieck; 1 Armia na kierunku Warszawa - Ostrów - Łomża; 5 Armia na kierunku Przasnysz - Mława. Reszta wojsk polskich przeszła do kontrofensywy na całej długości frontu w skutek czego większa część wojsk sowieckich przeszła do nieskoordynowanego odwrotu.
Część sił sowieckich, nie mogąc się przebić na wschód, 24 sierpnia wkroczyła na teren Prus Wschodnich, gdzie została internowana.

POMOC SOJUSZNIKÓW
Pomoc z Francji nie docierała do Polski z powodu blokady dostaw na terenie Niemiec, Austrii i Czechosłowacji, która 28 lipca 1920 zajęła Zaolzie.
II Międzynarodówka Socjalistyczna, popierając bolszewików, agitowała dokerów i marynarzy do blokowania przeładunku zaopatrzenia dla polskiego wojska drogą morską przez port w Gdańsku.
Na początku lipca 1920 roku, rząd Węgier premiera Pála Telekiego udzielił pomocy Polsce, przekazując nieodpłatnie i dostarczając w krytycznym momencie wojny na własny koszt drogą przez Rumunię zaopatrzenie wojskowe: naboje do Mausera i Mannlichera, amunicję artyleryjską, karabiny, części zapasowych, kuchnie polowe i inne. 12 sierpnia 1920 do Skierniewic dotarł transport m.in. naboi do Mausera z fabryki Manfréda Weissa w Czepel.







GOSPODARKA
LUDNOŚĆ
MAPY
RÓŻNE